Eg meini tað: Býarinnar hjarta

Rólig fet upp einar stuttar trappur, hurðin fer upp, eitt lot kemur inn við einum vitjandi.
„Halló!”
„Hey er tað tú!“
„Langt síðani!“
”Kann eg seta meg her?”
”Ja, endiliga”.
Her angar av kaffi, sigarettum og hálvvátum jakkum, men tað er tann hugnaligasti lukturin, tú kanst hugsa tær, tí hann angar av vinsemi og traditiónum.
Gjøgnum gluggan síggjast innanífrá vindgosin fólk á gongugøtuni, uttanífrá prátandi vinfólk, ið kanska hava hitst her hvønn einasta dag í 20 ár, ella nýligani hava hitast ella kanska hittast fyri allar fyrstu ferð, fyri síðani at fylgjast restina av lívinum.
Reyðmálað borð og stólar, gluggatjøldini stríput, veggirnir pryddir við grønum panelum og Jack Kampman. Síðani tíðarinnar morgun, ella onkuntíð tá, hevur tað sæð út soleiðis, í hvussu so er hava broytingarnar verið so smáar, at tú ikki hevur meira enn varnast tær.
Allarhelst gekk omma her, tá hon var ung. Sjálv kom eg her sum barn saman við mostir, og vit systkinabørnini spældu gitispæl við sukurmolunum. Síðani kunnu tímarnir, eg havi sitið her, ikki teljast, tað verða mánaðir tilsamans, okkurt árið var tað ein til tveir tímar um dagin! Børn míni hava fingið tað inn við móðurmjólkini, bókstaviliga....
Hetta er hjartað í Miðbýnum. Her er tað, tú hittir vinir og kenningar, alt árið. Her er tað, tey lesandi niðrifrá koma inn, so skjótt tey koma heim, tí her kenna tey seg heima, her hitta tey fólk. Her fert tú við børnunum ein hugnaligan leygarmorgun, og ongin argast um barnagrát ella smáar føtur, ið renna eitt sindur um rúmið. Her fert tú inn at kroka og fáa hitan í kroppin ruskveðursdagar og at deila tína fragd yvir veðrið sólskinsdagar, ella tekur kaffimunnin út við tær og setir teg á Ebenezertrappuna. Alt ber til. Her er onki múlatrútni, um tú situr og lesir avísir og sussar í ein tíma ella báðar tveir og bara fær tær ein kopp av kaffi. Her hittast gøtusóparar og politikarar, handilsfólk og arbeiðsleys, skúlalærarar og lesandi, smábørn, ommur og abbar, krabbagoggur og handilsferðandi, elskandi og fíggindar, svøk og vanlig keðilig, og pláss er fyri øllum, um ikki við sama borð, so næstan.
Og so ein dagin brestir bumban:
„Hevur tú hoyrt? Kondittaríið skal lukka!“
„NEI!” Tað kennist sum eitt neyðarróp. Tað ber heilt einfalt ikki til. “Man kann ikki lukka Konditaríið!”
Er onki Kondittarí í Miðbýnum, ja, so er stutt sagt ongin Miðbýur, bara ein sokalla gongugøta, har bilar til ein og hvørja tíð hava fyrstarætt og nakrir handlar, sum tú eins væl kanst finna í sølumiðstøðini. Ongastaðni at fara inn at prátast ella kroka, - bæði eru lívsneyðug í Føroyum, - ikki at kunna kanst siga: “Vit hittast á Kondittarínum!”, ja, onki “morgunstað” í øllum býnum, ja, uttan cafeteria í Svimjihylinum.... Alternativið verður at útseta alt til um døgðuratíð og hittast í SMS! (áh nei!) ella onkrum pizzaria (hvør tímir tað?) ella Hafnia (hvør hevur ráð?).
Møguleikin er sjálvandi til staðar, at onkur annar tekur yvir, men tað er ringt ikki beinanvegin at síggja onkra ræðumynd fyri sær: t.d. at hugsa um, hvat hendi við “Klaptræet”, tann lítla biografkaféein í Kbh. Hon var upprunaliga ein hugnalig eitt sindur myrkt innrætta kafé tapeserað við gomlum filmplakatum frá filmsøgunar morgni og við myrkum kanska eitt sindur slitnum træmøblum. Einferð í seinni helvt av 80’unum fann okkurt ljóst høvd uppá at skifta gomlu filmplakatirnar út við nýggjar 80’ara-filmar og møblarnar út við kalt stál, so grundleggjandi keðiligt, at tú eftir broytingina bert setti beini har eina ferð fyri at venda beint út aftur. Her í Havn er ringt ikki at stúra fyri, at Kondittaríð verður til eina cowboy-look-alike pizzabarr, har tú heldur ikki setur beinini meira enn ta einu ferðina, ella allarhelst slett ikki, fyri ikki at fáa tey góðu minnini oyðiløgd.So man kann helst ikki gera annað enn at biðja til hægri maktir um, at tey ella tann, ið yvirtekur Kondittaríið, fer at vera ein, ið hevur gingið her alt lívið, ja, allarhelst fekk tað inn við móðurmjólkini, og tí veit, hví hetta at síggja til so lítilatna staðið er so serstakiliga sermerkt og lívsneyðugt fyri Havnina.

Eg meini tað: Ein lítil, ikki heilt ókend søga

Tveir dreingir, ein stórur og ein lítil, eru vorðnir óklárir. Tann stóri ákærir tann lítla fyri at hava eina vatnbyrsu, sum hann er ov lítil at handfara (sjálvur eigur hann eina ørgrinnu av vatnbyrsum, men tað er ein heilt onnur søga.....). Tann lítli noktar blankt, - hann hevur onga vatnbyrsu! Ella í hvussu so er ikki størri enn hann hevur loyvi til í sínum aldri.
Tann stóri sigur, at sleppur hann ikki heim til tann lítla at kanna, um tað er satt, so fer hann at hølva hann av.
”Alt í lagið meðni,” sigur tann lítli ræddur, ”kom so og kannað!”
Tann stóri setur treytir: hann skal sleppa at leita allastaðni, hann vil ikki órógvast og hann skal hava kannað alt innan 2 tímar (hóast húsini allarhelst eru ov stór at kannað eftir bara tveimum tímum). Gongur tann lítli ikki undir hesar treytir, verður hann avhølvaður.
”Ja, ja, ja, tað er í lagið!” sigur tann lítli.
Tann stóri kannar nú húsini væl og virðiliga. Tíðin er knøpp, og hann finnur onki, kanska onkra tekning, tann lítli hevur gjørt av stórum vatnbyrsum, men onki annað.
Nú verður tann stóri argur, og sigur, at hann kortini fer at hølva tann lítla av. Hann hevur verið til hindurs, tá hann skuldi inn í eitt skáp, og skumpa undir hann, tá hann skuldi upp á loft! Tað, sum alt satt at siga snýr seg um, at tann stóri hevur hug at hølva tann lítla av, sum, tá rætt skal vera rætt, altíð hevur verið heldur trælskur at hava við at gera.
Og hann samlar sær allar sínar vatnbyrsur, (sum hann ikki loyvir tí lítla at eiga) og onkrar stórar vinmenn, og ger seg til at leypa á, hóast aðrir vinir hjá honum halda, at hann eigur at kanna eitt sindur betri, og at nógvir vinir hjá tí lítla siga, at teir fara at ikki at lata hetta um seg ganga.......

Ja, tað ljóðar næstan skemtiligt sagt sum á hendan hátt, men skemt er tað ikki! Hví viðgongur sjálvútnevndi heimsløgregluovastin Bush ikki bara, at hann vil sleppa at ráða fyri allari oljuni (og øllum øðrum við fyri tað) í heiminum, standast hvat av í má? Ístaðin roynir hann at billa okkum inn, at hann er ”áh, so” rættvísur og verjir okkum fyri tí ræðuliga Saddam og øðrum (líka ræðuligum?) muslimum. Kanska er tað ikki so løgið, tá man verður lagdur undir at verða fólkafíggindi nr.1, og samstundis ikki hoyrir til tann ríka og vælbjargaða partin av heiminum, at man verður heldur argur sum frá líður og sleppur eini bumbu á ”passandi støðum”, ella líkasum flýgur eini tvey flogfør inn í súmbóli fyri pengavaldið í heiminum.Í ”Gods own country” halda tey, at ”med ondt skal ondt fordrives” og at tað meir enn so kann forsvarast at bumba ósekar irakar ella afganar fyri at raka ein einkultan oddafisk, hóast tað er ræðuligt at drepa ósekar amerikar av umleið somu ársøk. Har skilja tey ikki, at fyri eitt lík er tað líkamikið, um krútið tað doyðu av, var kristi ella muslimskt.

Eg meini tað: Smart!

Harragud, sum alnótin er smart!
Ja, hevði hon ikki verði til, ja, so høvdu tit ikki sitið og lisið hetta beint nú. Nei, her hevði stutt sagt ongin klumma verið, ella í hvussu so er ikki mín klumma. Tí eg sat í góðari trúgv her yviri í Hallunda, Stockholm, og helt, at eg bara skuldi sita her og njóta fyrilestrar og sjónleikir einar 10-12 tímar um dagin og síðani gera akkurát hvat tað passaði mær, t.v.s. sova.....
Men hvat, eg geri ta dáragerð at lata teldupostin upp, at vita um onkur kanska hevur minst til mín, nú eg eri burturstødd, og hvat er tað so, eg fái?
Ein áminning um, at tað er mín ivasami heiður at fylla klummuna hesaferð.........
Ja, so er ikki annað hjá mær at gera, enn at seta meg við mína lumateldu og skriva. Ikki tí eg júst veit, hvat eg skal skriva, men skriva skal eg, tí annars livi eg ikki upp til tað, sum eg pástandi yvirfyri næmingum mínum í kreativari skriving, nevniliga, at øll altíð kunnu skriva, um bara viljin er til staðar. Sigi ikki, at tað altíð verður líka gott, men man kan.........
Fyri at koma aftur til tað eg byrjaði við, tað, at tað er so smart............ alnótin og teldan sum heild. Ja, hendan eg skrivi uppá er ikki meira enn einar 17x10 cm, og kortini kann eg skriva tekstir uppá hana betur enn eg nakrantíð kundi við eini ferðaskrivimaskinu, sum vigaði 10 ferðir so nógv, og uttan at noyðast at skriva tekstin fleiri ferðir, sum eg hevði noyðst, um eg skrivaði hann við hond.
Har er eisini so nógv annað smart við teldum, alt møguligt sum tú knappliga kanst gera sjálv, plakatir, skáir, alskyns myndaviðgerð, tín egna tónleik, skáseta hvattaðskalvera, ja, satt at siga, so er tað so óendaliga nógv, sum tú kanst gera nú, og tú ikki kundi fyrr. Ella sjálvandi kundi tú gera tað fyrr, í ein vissan mun, við saksi og lími, við litblyantum og aðrari tekniútgerð, við ljóðførum og bandupptakarum, við kartotekskortum, - men tað var ikki tað sama kortini, úrslitið var ikki so professionelt, ikki so flott, ikki so lætt at finna runt í. Og fert tú út at alnótina er tað bókstaviliga onki mark fyri, hvat tú kanst finna av upplýsningum, undirhaldi, og annars alt líkt og ólíkt (ok, kanska mest ólíkt).
Men har er eitt teldur ikki eru, sjálvt um tað kanska onkuntíð hevur verið sagt. Tær eru ikki tíðarsparandi! Tú fart kanska gjørt eina fundar-, ella konsertskrá nógv vakrari og snøggari enn fyrr, men tað tekur ikki minni tíð enn við saksinum og líminum, tí nú tú hevur møguleikarnar, so vilt tú fegin brúka teir til fulnar, og tað tekur tíð! Tú kanst kanska leita skjótari eftir tilfari, nú tú hevur alnótina, men úrslitið verður ofta, at tú kortini nýir eins nógva tíð, ja kanska meiri, tí at tú nú fært atgongd til nógv meira viðkomandi tilfar, og tí skal nýta nógv longri tíð til redigering.
Og ja, um telduposturin ikki var uppfunnin, og eg hevði verði uttanlanda, ja, so hevði eg ikki fingið hatta áminningarbrævið, fyrr enn eg kom heim, og tá hevði tað verið ov seint at skriva nakra klummu, og so hevði eg spart hesar báðar tímarnar, eg endiliga havi frí millum tveir fyrilestrar................

Men annars so meini eg, at telduposturin er tað smartasta uppfinningin í hesi øldini :)

Eg meini tað: Ein farri av stórbýi.....

Ja, hevði satt at siga okkurt sovorið ordiliga álvarsligt mál, eg hevði ætlað mær at skriva um, okkurt sovorið at øsa seg um, at verða sjokeraðu av o.s.fr., men áðrenn eg skuldi seta meg við telduna, hendi nakað ótýdligt, ikki nakað stórt og ræðiligt á nakran hátt, bara nakað ótýdligt.
Havnin er broytt nógv hesi seinastu árini, ja, bara hesi seinastu trý eitt hálvt árini síðani vit stungu í sekkin og komu heim aftur til oyggjarnar.
Her í miðbýnum hava vit nú fleiri matstovur úr ymsum heimskrókum, vit kunnu frøða góman (fyri ikki at tala um búkin), við krásum úr Kina til Kolturs, úr Marokko til Mykinesar. Vit kunnu ganga á kafé um dagarnar og drekka cappucino og eta tertur ella pita-breyð, sum vóru vit í suðurlondum (ella bara í Keypmannahavn), og um kvøldarnar fara vit á pub og drekka irish cofée ella Pina Colada afturvið livandi jazzi ella "hyggepiano".
Spákar tú gjøgnum miðbýin eitt vanligt góðveðursvikukvøld, so ganga allastaðni fólk og smápráta. Fyrr var tað ikki fyrr enn um 2-tíðina vikuskiftisnætur, at býurin ýddi í fólki. Havnin hevur knappliga eftir nøkur heilt fáum árum fingið ein farra av stórbýi. Og tað er ein góður fjálgur farri, tí hann er jú tíbetur enn í rímiligum mátistokki, og verður neyvan ongantíð ov stórur heldur.
Men, - so var tað handan lítla ótýdliga hendingin, sum onki hevði uppá seg, - og tó.......
Tað, sum hendi, var, at eg traðkaði í ein, - ja tit kunnu sjálvi hugsa tykkum hvat, - beint undir mínum snóratræði, har eg skuldi til at hanga nývaskaði vælangandi songarklæðir upp. Við stórbýarfarranum er nevniliga nakað annað fylgt, sum tey flestu helst vildi verið fyri uttan.
Í stórbýum (ið vegna hóskandi stødd kunnu loyva sær at nýta hetta heiti) er eitt fólkaslag, sum ikki kann fara út at spáka einsamalt, men noyðist at hava ein hund sum umbering til at flyta apostlarnar. Ikki at eg á nakran hátt havi nakað ímóti, at fólk hava húsdjór, men húsdjór valdast. Hundur er ikki eitt djór, sum hugsar nakað stórvegis um reinføri á gongubreytunum og grasvøllunum o.s.fr. Alt í lagið, ein einstakur hundalortur á gongubreytini av og á, tað doyr ongin av, men tá tað, sum nú, er vorðið neyðugt altíð at hyggja niðurfyri seg, tá tú gongur til og frá arbeiði, so at tað ikki longur ber til njóta útsýni, og einar 4-5- ferðir á 15_minuttum stutta teinin oman úr barnagarðinum, ert noydd til at biðja sonin ansa sær fyri lortum, ja, so........... Aðrastaðni hava tey loyst hendan trupulleikan við antin at geva hudaeigarunum bót, um tey ikki samla lortin upp og taka hann við sær, ella sett fólk at koyra runt á motorsúkklum og samla inn.
Men alt gott um hundar annars...... Tað einasta eg komi at hugsa um, sum ger meg eitt sindur minni álvuliga við hesum stórbýarfarranum, tað er hetta, sum eg varnaðist í Danmark: Tað var vorðið vanligari hjá fólki at ganga túr við hundum sínum, enn við børnunum.
Vóni ongantíð vit vera so stórbýarkend, at vit fara at síggja gøturnar millum kaféeirnar og matstovurnar yvirsáddar við hundalortum, í staðinfyri foreldum við prátandi børnum...........

Eg meini tað: "Klokkan er hálvgun sjey........"

Tað er bara eitt, sum kann savna allar føroyingar, - samstundis, - hvønn dag, - fleiri ferðir um dagin. Tað er hvørki politikkur, ítrottur ella grindadráp, tað er: TÍÐINDI. Rætt og slætt tíðindi. Næstan allir føroyingar uttan undantak eta morgunmat ella koyra til arbeiðis lurtandi eftir morguntíðindunum (og ikki at gloyma at veðurtíðindunum) klokkan hálvgun 8. Flestøll leggja sær døgðurasteðgin soleiðis til rættis, at etið verður afturvið tíðindunum kl. 20 minuttir yvir 12. Og í flestøllum heimum ljóðar tað nakað soleiðis kl. hálvgun 7 á kvøldið: "Hússsjj, vit lurta efir tíðindunum, kanst tú ikki bíðja við at kloyma fingurin til aftaná!"

Hevði verið áhugavert at vita, um tey, ið hvønn dag oysa tíðindi niður í heilar okkara, eru greið yvir, hvussu stórt vald tey veruliga hava.....
Eru tey greið yvir, at tey satt at siga kunnu billa okkum næstan hvat-sum-helst inn, og tað vit uppá standandi fót vilja trúgva tí. Hvussu nógv munnu ikki hava følt seg nipnan 1. apríl, tá tey hava trúð uppá okkurt 1. apríl-skemt, sum var í tíðindunum? Sum lótu vindeyguni upp. tí kanónirnar á Skansanum skuldi roynast t.d.? Tí ivast í tíðindunum, tað gera vit ikki, hóast vit í skúlanum altíð fingu at vita, at man eigur at fáa upplýsningar frá so nógvum ymiskum keldum, sum gjørligt, fyri síðani at kunna døma um rættleikan av hesum.

Tá vit hugsa um hetta, so er tað løgið at hugsa sær til, hvussu nógv av tí, vit hoyra í tíðindunum, eru óneyðug og irrelevant tíðindi, lang tíðini um lítið og onki.
T.d. ein dag har bert eitt eittans innslag er uttanlandatíðini, og hetta bara er um ein óalmenna onki-uppá-seg vitjan hjá onkrum politikara í onkrum landi; - har tey í ítrottartíðindunum bera tíðinidi um, at onkur ætlar sær et seta eitt met, viðkomandi hevur ikki so frægt sum sett tað enn, tað er bara ein ætlan, ein hypotesa. Álvaratos, nær fara tey so siga frá um, tað ella tað listafólkið, sum ætlar sær undir at gera eitt verk, ella tann og tann, sum í teoriini ætlar sær upp á mánan? Fyri slett ikki at tala um, at tað sær út til at bera til at nýta vikur uppá uppihaldsloyvi hjá einum barni úr Cuba, tá tað eru børn aðrastaðni í verðini, ið avgjørt eru verri fyri.

Av og á kann eg ikki lata vera við at hugsa um, hvussu hesi tíðindi vera vald, hvørji kriteriir eru. Er tað tað, sum tey halda kann hava áhuga og fær fólk at verða sitandi við lurtitólið (tað skuldi jú líkasum verið óneyðugt her, har øll kortini lurta eftir øllum), ella er tað tað, sum hevur stórstan týdning hjá tí tíðindamanninum, ið velja skal tíðindini tann dagin? Og fyrst og fremt: Eru tíðindini ópartísk? Kunnu vit kenna okkum trygg fyri, at vit, meðan vit vera rura í blund av øllum teimum óneyðugu tíðindunum, sum fara inn gjøgnum eitt oyra, og út aftur gjøgnum hitt, ikki inn í millum verða fóðraði við tíðindum, ið eru litað av hugsanini hjá tíðindafólkinum ella kanska leiðsluni á stovninum, ið sendir tíðindini? Sum t.d. tá útvarpsmaðurin ger eitt ummælið av onkrum listarligum í tíðindunum? Eru ummælið ikki av principp altíð hugsanin hjá júst tí, sum ger ummælið og ikki almen tíðindi?
Nei, eg veit ikki, men onkuntíð nemur tankin við meg....

"Hússssjj, tig nú! Klokkan er hálvgun sjey!!!"

Eg meini tað: WH 100

Seinasta vikuskiftið stóð - fyri nú at nýta egnu orð hansara - í Williamsa tekni. Hóast vit ikki dugdu at virða flogvitið nóg nógv, meðan hann enn var millum okkum deyðiligu, duga vit kortini at virða hann nú, hann er vorðin ódeyðiligur.
Misskil meg nú rætt, nógv hava virt stjørnuskaldið, meðan tíð enn var, men tað munnu vera fleiri enn eg, sum fingu at vita í skúlanum, at William Heinesen las man ikki í føroyskum, tí tað var ikki føroyskt; við tí úrslitið, at man kom gjøgnum 12 ára skúlagongd uttan at hava lisið William um ikki av eintingum.
Men tað var ikki beinleiðis William, eg vildi tosa um, tað vil eg
ylata til tey um, sum vita meira enn eg, men nakað eg kom at hugsa um eftir hetta vikuskiftið, tá øll so óført róstu øllum, ið gjørt var burturúr hátíðarhaldinum.
Sjálvandi, hesaferð man tað hava verið av røttum at róst varð, men kortini løgið. Her í landinum har vit vanliga bara kunnu semjast um at vera ósamd, hví eru øll so samd? Ella vóru bara tey samdu spurd? Ella tordi ongin annað?
Kanska liggur sannleikin í mest tí seinna. Ongin torir alment at siga, at hann/hon ikki dámar nakað, sum øll onnur dáma. Dømi um hetta vikuskiftið er helst illa valt, men tað er kortini nakað sum er vanliga galdandi, tá tað snýr seg um at siga sína hugsan um nakað, sum er aktuelt. Landið er so pinkaevarska lítið, at tú veitst, at tú um ein tíma ella tveir kanst koma til at renna teg beint á tann persónin, sum tú júst hevur givið eitt lemjandi skoðsmál. Tí er best at skansa seg aftanfyri, “jú hat
yta var fínt”, “mær dámdi væl”, “frálíkt” “Gott!” og slík lítið og onkisigandi orð. So kunnu vit eisini dagin eftir hygga listarfólkið í eyguni og heilsa góðandag á gøtuni. Fyri tann, sum hevur lagt lív og sál í eitt skapanarverk, er tað sjálvandi hugaligt ikki at verða hálshøgdur, men munnu nógv ikki kortini sita eftir við einum mjølvutum smakki í munninum og hugsa: “guviti hvussu illa ella væl hasin veruliga dámdi tað, eg gjørdi”, ella “guviti hvat hann yvirhøvur fekk við av tí?”
Men alt í lagið, stakk man mær uttan ávaring eina mikrofon upp í nøsina, so hevði eg eisini sagt: “Ja, hatta er fínt. Mær dámdar frálíka væl!”, og lati mína innastu hugsan verði mína innastu hugsan, um hon var góð ella ring........
Har størri rásarúm er, kunnu ummælarar verða í leiklutið sínum sum bara ummælarar, siga sína hugsan uttan at stúra fyri hvørki at finnast at ella rósa, bert greina listave
xrið eftir førimuni, og seinni vera dømdur bara eftir síni stóru (ella manglandi vitan) um umtalaða evni. Í Føroyum ber hetta heilt einfalt ikki til, hvussu fegin enn vit vildu tað, tí tað menniskja, sum skapað hevur verkið, er okkum altíð nær onkursvegna, um ikki beinleiðis í skilskapi, so altíð í tíð og stað. Tí vil greining okkara altíð onkursvegna verða litað av persónligu vitan okkara um tað menniskja. Tú noyðist at vanda tær meingingarnar, - tú skalt vanda tær um meinginarnar, tí eitt ummælið verður her altíð tikið sum persónlig atfinning og ikki bara faklig atfinning, og eitt listafólk er ikki minni nærtikið enn vanlig fólk, helst tvørturímóti, tí tað útstillar alment sítt innasta í listini.
Ein atfinningarsom umtala er ikki bara ring, tað veldst um hvussu grundgivið verður fyri tí, um ummælarin er sakligur; men sjálvandi, er atfinningarsemi lemjandi bara fyri at vera
lemjandi, ella enn verri: háandi, so hjálpir tað ikki tí skapandi mennskjanum yvirhøvur. Soleiðis er ein bara positiv umtala heldur ikki til aðra hjálp, enn til kanska at stuðla, men tað kann líkasum eisini verða neyðugt av og á. Kanska hevði tað verið klókari at bara ummælt nakað, har tú bæði hevur nakað gott siga og nakað at finnast at, - tað hevði kanska verið tað besta princippið at gingið eftir her í okkara lítlu verð? Hví særa fólk óneyðuga, ella skamrósa teimum?
Forlagið Fannir hevur akkurát givið út bók, har Stjørnuskaldið undir Varða júst ummælir samtíðarlistafólkum sínum við einum hjartalagið, ið allarhelst man hava hjálpt nógvum ungum listafólkum áleiðis. Hetta er kanska tann besta lærubók nakar ummælari kann fáa........

Eg meini tað: Hvussu heppin kann man vera?

Hmm, hetta er mín seinasta meining í ár, - í hesi øldini, - í hesum ártúsund, fyri at brúka stór orð. So eg kann næstan ikki loyva mær at hava eina “lítla” meining......

Ja, eg kann líka so væl siga tað bart út: Eg haldi, vit eru óvanliga heppin, ja, vit her í Føroyum. Tað er bara alt ov sjáldan, at vit steðga á eina løtu ella fimm og hugsa um tað.
Okkara lítla klettaland er so rokað av møguleikum, at vit ofta ikki síggja skógin fyri trøum.
Lat meg líka gjøgnumhola eini 3-4 av teimum vanligastu argumentunum fyri grenj um okkara land:

Tann mest vanliga orsøkin til grenj, men eisini tann mest “sakleysa”: Veðrið er av hundunum til!
Veðrið er fjølbroytt. Vit fáa ongantíð tíð at blíva troytt av tí. Sjálvt summar og sól kann verða troyttandi í longdini, og ein góð ódn, sum ruskar hárið og sinnið, er ikki altíð so galin at seta tankarnar á pláss......

Ein líka vanlig: Vit eru langt burturi frá øllum, her gloymd úti í Norðuratlantshavi!
Men hvat við at venda tí á og siga, at vit so eru so mikið nógv frælsari til at gera sum okkum lystir, og fyri at lodda dýpi, so er verðin jú kortini ikki longur enn eitt telefonstikk burturi.......

Og so tann versta: Vit eru so fá og so smá!
Tíbetur! Hvussu nógv einfaldari verður ikki tað allarmesta, tá tað ikki eru ov nógvir kokkar? í Føroyum kann næstan einoghvør, ið hevur eitt gott hugskot og vilja til at gjøgnumføra tað, gera tað hann droymir um, hvussu gott ella hvussu svakt tað annars er. Alt í lagið, kanska verður tað ikki á tí málistokki, sum tað hevði kunnað verið í einum stórum landi, men í minsta lagið slapst tú at gera tað. Í einum størri landi sleppur tú als ikki framat at royna teg, tí tað eru so nógv um boðið.
Nettupp tí at vit eru so fá og smá, so er pláss fyri øllum.................

Ja, nú droymi eg........ eg meini sjálvandi: so átti at verið pláss fyri okkum øllum..... Tí at vit eru so fá, so hava evnini hjá hvørjum einstøkum menniskja í landinum týdning fyri heildina. Men tíverri er tað innanfyri øll øki í samfelagnum galdandi, at tann, sum er ov øðrvísi, ov nógv uttanfyri teir givnu normarnar ella rákini ikki er vælkomin, og kann vera, um ikki beinleiðis útihýstur, so útifrystur. Og tann sum sær sítt egna virði og ger tað, hann heldur vera rætt og vágar sær at stinga heysin eitt sindur upp um fjøldin, hjá honum er tað bara ein spurningur um tíð, nær guilliotinan dettur og kvettir hendan hugmóðuða heysin av. Munnu ikki øll, sum nakrantíð hava gjørt nakað eitt sindur óvanligt og framskygt her á landi
, standa og bíðja eftir nær tað verður teirra túrur til at hava gjørt ov nógv um seg?

Og tað er tað sum eg ikki skilji, - ikki vil skilja. Hví eru vit ikki greið yvir, hvussu nógv vit í veruleikanum kunnu útinna í einum lítlum landi, har tað skuldi verið hvaðna lættari at samskift enn í einum stórum landið. Í staðin fyri at kuta høvdið (og eldhugan) av fólkið, sum vilja og tí kunna nakað, áttu vit at stuðla teimum. Við eitt sindur minni av smáligheit og øvundsjúku og eitt sindur meira av opnum sinni, vælvild og samarbeiði kundu vit rokki langt í einum samfelag sum okkara, sum júst hevur tann stóra fyrimunin at vera lítið, og tí so nógv lættari at flyta....